ประวัติความเป็นมาวัดพระธรรมจาริกห้วยปูลิง ตำบลม่อนจอง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่

     ประวัติความเป็นมาวัดพระธรรมจาริกห้วยปูลิง ตำบลม่อนจอง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่  รากฐานของศาสนสถานแห่งนี้สืบย้อนได้อย่างมีหลักฐานถึง พ.ศ. 2525 เมื่อชุมชนก่อตั้ง “อาศรมพระธรรมจาริก” และผู้ใหญ่บ้านทำหนังสือถึงวัดศรีโสดาเพื่อขอนิมนต์พระมาจำพรรษาในหมู่บ้าน วัดพระธรรมจาริกห้วยปูลิง

ประวัติศาสตร์และความเป็นมาอย่างละเอียด

   ข้อมูลพื้นฐาน วัดพระธรรมจาริกห้วยปูลิง ชื่อที่พบในเอกสารเก่า: อาศรมพระธรรมจาริกบ้านห้วยปูลิง ที่ตั้ง บ้านห้วยปูลิง หมู่ที่ 3 ตำบลม่อนจอง อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ 50310 

   ประวัติของวัดไม่สามารถแยกออกจากประวัติของ บ้านห้วยปูลิง ได้ เพราะอาศรมพระธรรมจาริกเกิดขึ้นจากความต้องการของชุมชนโดยตรง งานศึกษาของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เกี่ยวกับบ้านห้วยปูลิงระบุว่า บ้านแห่งนี้เป็นชุมชนชาวกะเหรี่ยง หรือ ปกาเกอะญอ บนพื้นที่สูง และมีประวัติการตั้งถิ่นฐานที่ยาวนานประมาณ 300–500 ปี โดยอ้างข้อมูลจากองค์การบริหารส่วนตำบลม่อนจองและรายงานของสถานีพัฒนาป่าไม้บ้านห้วยปูลิง พ.ศ. 2550 

   การอพยพตั้งถิ่นฐานเรื่องเล่าประวัติศาสตร์ของชุมชนระบุว่า บรรพบุรุษของชาวบ้านห้วยปูลิงเคยโยกย้ายถิ่นฐานหลายครั้ง เนื่องจากสงคราม ความไม่สงบ โรคระบาด และปัญหาความแห้งแล้ง ก่อนจะกลับมาตั้งหลักแหล่งที่บริเวณห้วยปูลิงอีกครั้งประมาณ พ.ศ. 2219 

   วัดศรีโสดาจึงทำหน้าที่เป็น ศูนย์กลางของเครือข่ายพระธรรมจาริกส่วนภูมิภาค ซึ่งสอดคล้องกับหลักฐานของห้วยปูลิงที่ระบุว่าเมื่อชุมชนต้องการพระมาประจำหมู่บ้าน ผู้ใหญ่บ้านได้ประสานไปยังวัดศรีโสดาโดยตรง

   การก่อตั้งอาศรมใน พ.ศ. 2525 เกิดขึ้นในช่วงเดียวกับการขยายโอกาสทางการศึกษาในชุมชน ก่อนหน้าการก่อตั้งอาศรม ใน พ.ศ. 2521 นายสุวา แสงหน่อได้ดำเนินการขอให้มีการจัดตั้งโรงเรียนเพื่อให้ลูกหลานในหมู่บ้านได้รับการศึกษา  ต่อมาพระธรรมจาริกก็มีบทบาทร่วมกับโรงเรียนในพื้นที่ เช่น มีหลักฐานกิจกรรม โครงการค่ายคุณธรรม จริยธรรม ณ โรงเรียนบ้านห้วยปูลิง ในปี พ.ศ. 2554 ซึ่งพระธรรมจาริกเข้าไปเป็นพระวิทยากรอบรม  จึงสามารถมองพัฒนาการของพื้นที่เป็นลำดับได้ว่า โรงเรียน → อาศรมพระธรรมจาริก → การศึกษาและอบรมคุณธรรม → การพัฒนาชุมชน

    หลักฐานช่วง พ.ศ. 2563เอกสารประชาสัมพันธ์การถวายกฐินในปี พ.ศ. 2563 ระบุชื่ออย่างชัดเจนว่า “อาศรมพระธรรมจาริกบ้านห้วยปูลิง ต.ม่อนจอง อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ 50310” และระบุ พระวีระพงษ์ ช่วยประคอง เป็นพระผู้ดูแลในเวลานั้น อีกโครงการหนึ่งในช่วงเดียวกันมีการจัดส่งผ้าห่มสำหรับพระภิกษุสามเณรและพี่น้องบนดอย โดยระบุ อาศรมพระธรรมจาริกบ้านห้วยปูลิง เป็นหนึ่งในพื้นที่รับความช่วยเหลือ  ข้อมูลนี้สะท้อนบทบาทของศาสนสถานในฐานะจุดประสาน การสงเคราะห์ชุมชนบนพื้นที่สูง

    พ.ศ. 2564: หลักฐานการใช้ชื่อ “วัดพระธรรมจาริกบ้านห้วยปูลิง” เอกสารประชาสัมพันธ์กฐินปี พ.ศ. 2564 ใช้ชื่อ ”วัดพระธรรมจาริกบ้านห้วยปูลิง หมู่ 3 ต.ม่อนจอง อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ 50310” จุดนี้มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ เพราะแสดงให้เห็นการเปลี่ยนแปลงด้าน ชื่อเรียกในเอกสารสาธารณะ จาก อารามพระธรรมจาริก → อาศรมพระธรรมจาริก → วัดพระธรรมจาริก แต่ยังไม่ควรตีความว่า พ.ศ. 2564 คือปีที่ได้รับอนุญาตตั้งวัด